Ömrünü Tamamlamış Araç (ÖTA), en basit tanımıyla kullanım ömrünün sonuna gelmiş, artık trafikte seyretmesi güvenli olmayan veya ekonomik olarak onarılamayacak durumda olan hurda araçlardır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ilgili yönetmeliğine göre; malzeme ve parça kalıntıları da dâhil olmak üzere, kullanım süresi dolan ve çevre için atık haline gelen araçlar bu kapsama girer.
Bir Aracın ÖTA Sayılmasının Nedenleri
Bir aracın ömrünü tamamlamış sayılması için şu durumlardan birinin gerçekleşmesi gerekir:
- Ekonomik Ömrün Bitmesi: Aracın sürekli arıza yapması, bakım-onarım maliyetlerinin aracın kendi piyasa değerini aşması.
- Ağır Hasar (Pert): Ciddi bir kaza sonrasında aracın tekrar trafiğe çıkmasının güvenli olmaması veya onarımının imkansız oluşu.
- Teknolojik Demodelik: Aracın çevre standartlarını (emisyon kurallarını) hiçbir şekilde karşılayamayacak kadar eski ve vizyon dışı kalması.
ÖTA Süreci Nasıl İşler?
Ömrünü tamamlamış araçlar rastgele çöpe atılamaz veya sokakta çürümeye bırakılamaz. İçerdikleri motor yağı, akü, fren hidroliği ve antifriz gibi maddeler çevre için son derece tehlikelidir. Bu yüzden yasal bir süreç izlenmesi zorunludur:
- Lisanslı Teslim Noktaları: Araç sahibi, aracını Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş ÖTA Bertaraf Tesislerine veya Geçici Depolama Alanlarına teslim eder.
- Arındırma: Tesiste aracın aküsü, sıvıları (yağ, hidrolik vb.) ve tehlikeli parçaları çevreye zarar vermeyecek şekilde sökülür.
- Geri Dönüşüm ve Kazanım: Aracın sağlam kalan parçaları yedek parça olarak ayrılır. Metal, plastik ve cam gibi kısımları ise geri dönüşüme gönderilir.
- Trafikten Çekme (Hurda Belgeli): Tesis, araç sahibine bir “Araç Kayıttan Düşme Formu” verir. Bu form ile emniyetten aracın kaydı tamamen silinir ve vergi/sigorta mükellefiyeti biter.
Önemli Not: Ömrünü tamamlamış araçların yetkili tesisler dışındaki merdiven altı yerlerde parçalanması yasalara aykırıdır ve çevreye ciddi zararlar verdiği için cezai yaptırımları bulunmaktadır.